Rae Cooker - amerykańska artystka origami

Rae Cooker urodziła się w małym górniczym miasteczku Iron River na półwyspie Michigan. Z wykształcenia była statystykiem; to koledzy ze szkoły ekonomicznej w Milwaukee skrócili jej imię – Ramona – do Rae. Tam także poznała swego męża. Po ukończeniu studiów wiele podróżowali, z czasem wracając do Michigan, do małego przemysłowego miasteczka Midland.

O tym, że w domu Cookerów mieszka miłośnik składania papieru można było przekonać się już po otwarciu drzwi. Tuż przy wejściu stał wykonany prze Rae parawan, złożony z wymyślonych przez nią modeli nanizanych na sznurki. Zimą papierowe ptaki ozdabiały gałęzie drzewka rosnącego przy wejściu. Bogata kolekcja książek origami w jednej z szaf oraz stosy papieru obok wygodnego fotela...

Z pozostałych domowników świetnie składała origami także trójka dzieci – Matthew, Michel i Holly, chociaż pasjonowało ich również wiele innych rzeczy: gra na instrumentach, zbieranie znaczków i różne sporty. Mąż Rae – Clarence – inżynier, nie składał origami, zajmował się za to rysowaniem prostych i czytelnych schematów modeli swojej żony.

Rae zetknęła się ze sztuką orientu już w dzieciństwie; jedna z sąsiadek, poetka Jean Wolcott Piper, mieszkała wcześniej w Chinach i Japonii i chętnie opowiadała jej o tamtych czasach. Gdy sama została matką, zetknęła się z japońskim małżeństwem, państwem Fujishima z Tokio; to pani Sachiko pokazała jej, jak wyczarować papierowe cuda z pociętej gazety.

„Kiedy zaczęła składać papier, oniemiałam. Czemu wcześniej o tym nie pomyślałam? Następnego dnia byłam pierwszą osobą w tutejszej bibliotece, znalazłam dwa egzemplarze «Magii Papieru» Harbina...” – Taki był początek fascynacji origami, który zaowocował nawiązaniem kontaktów z Lilian Openheimer, udziałem w konferencjach Centrum Origami w USA oraz poznaniem wielu entuzjastów składania papieru z całego świata. Jedną z nich była także Alice Gray, która poznała Rae w listopadzie 1968 roku. Podczas swojej wizyty w Midland, kiedy razem – choć niezależnie od siebie pracowały na różnymi wersjami choinek – Alice była tak pełna podziwu dla ilości i różnorodności stworzonych przez Rae wersji drzewek, że nazwała ją „niekwestionowaną Królową Choinek Świata Origami”.

Rae potrafiła skupić wokół siebie grono osób podzielających jej pasję. Wielu z nich nauczyło się origami od niej; a urządzane przez Rae wystawy i prezentacje dobrze służyły popularyzowaniu sztuki składania papieru. Prowadziła także zajęcia z dziećmi i młodzieżą.

Jak pisze Alice Gray: „Jako twórca origami Rae nie kreuje tysięcy modeli, ma także inne zainteresowania. To, co stworzy i uzna za warte zaprezentowania między ekspertami jest dużo lepsze od każdej innej porównywalnej pracy, którą już poznała. Nic innego nie jest w stanie jej zadowolić. Jak większość nauczycieli origami, stara się szukać stosunkowo łatwych, zrozumiałych modeli, odpowiednich do nauki dla początkujących. Większość jej własnych pomysłów spełnia te kryteria.”

Rae Cooker w 1988 roku grupie inicjującej powstanie PCO przesłała bardzo interesujące materiały na temat sztuki origami, wspierając polskich miłośników składania papieru w tworzeniu własnego stowarzyszenia.

Na podstawie tłumaczenie tekstu artykułu Alice Gray "Rae Cooker" [w:] "The Origamian", Winter 1969, dokonanego przez Berenikę Lato, opracowała Grażyna Karasińska-Kraszkiewicz.

Akira Yoshizawa artysta origami zmarł 14 marca 2005 r. w wieku 94 lat.

Urodził się 14 marca 1911 r. w niezbyt bogatej rodzinie w prefekturze Tochigi nieopodal Tokio. Jego ojciec był właścicielem farmy mlecznej.
Po krótkiej nauce w szkole podstawowej (6 klas) podjął prace w fabryce obrabiarek, nadal ucząc się w szkole wieczorowej.
W wieku 26 lat opuścił fabrykę, aby poświęcić się origami, ale nie dawało mu ono możliwości utrzymania, podejmował więc rozmaite prace dorywcze.

Dopiero w 1952 roku prace wykonane na zamówienie czasopisma dla grafików – figurki postaci tradycyjnego zodiaku – przyniosły mu niemal z dnia na dzień sławę i uznanie.

W latach 50 jego dokonania doceniano najpierw w Japonii, potem na całym świecie. Yoshizawa wydał swoją pierwszą książkę, a zaprezentowany w niej system opracowywania schematów składania modeli stosowany jest obecnie – z niewielkimi modyfikacjami – na całym świecie.

Prezentował swoje modele na wystawach w Europie i Nowym Jorku. Jako ambasador kultury podróżował i pokazywał swoje modele origami w wielu krajach – m.in. trzykrotnie w Wielkiej Brytanii; prezentował także swoje prace na wystawie we Francji.

Założył Międzynarodowe Centrum Origami w Tokio, które rozpoczęło wydawanie czasopisma poświeconego origami.

Był innowatorem w zagadnieniach dotyczących samej techniki składania, twórcą tzw. „składania na mokro” – gdy arkusz papieru przed składaniem należy spryskać wodą.

Akira Yoshizawa napisał kilkanaście książek, ale tylko kilkaset jego modeli zostało rozpisanych na schematy. Sam autor w 1989 r. oszacował, że w ciągu swojego życia stworzył ich ponad 50 000. Nigdy nie sprzedawał swoich prac – mówił, że są one dla niego jak dzieci.

Jego prace i dokonania były wielokrotnie nagradzane. W 1983 r. Cesarz Japonii przyznał mu Order Wschodzącego Słońca.

Zmarł 14 marca w wieku 94 lat w swoim rodzinnym miasteczku Ogikubo na peryferiach Tokio.

Opracowała na podstawie artykułu „Akira Yoshizawa” [w:] TIMESONLINIE (www. timesonline.co.uk) Grażyna Karasińska-Kraszkiewicz.
Tłumaczenie tekstu angielskiego Berenika Lato.